Aflatoxinen worden geproduceerd door de schimmels Aspergillus flavus en Aspergillus parasiticus. Het zijn derivaten van coumarine. De belangrijkste aflatoxinen zijn B1, B2, G1, G2 (1, 2, 10).
De schimmels groeien het beste bij ongeveer 25 ºC en een hoge luchtvochtigheid (80 %). Aflatoxinen worden zowel voor als na de oogst, bij relatieve hoge vochtconcentraties en relatief hoge temperaturen, gevormd (1, 2, 10).
Aflatoxinen komen voor in verschillende producten, zoals oliezaden (b.v. pinda’s), granen, specerijen en vijgen. Aflatoxine M1 wordt in de hele wereld in melk aangetroffen. Contaminatie met aflatoxine kan worden voorkomen door schimmelgroei tegen te gaan. In het bijzonder het drogen van geoogste producten is van belang om schimmelgroei te voorkomen. (1, 2, 5, 10)
Aflatoxinen zijn hittestabiel en zijn moeilijk om te zetten in niet-toxische
stoffen. Toch zijn er mogelijkheden om aflatoxine B1 te ontgiften. Tijdens het
fermentatieproces zijn schimmels die betrokken zijn bij dat proces, bijv.
Rhizopus oryzae en Rhizopus oligosporus in staat aflatoxine B1 om te zetten in
aflatoxicol A. Deze reactie is onomkeerbaar. Aflatoxicol A is ongeveer 18 x
minder toxisch dan aflatoxine B1. Tijdens melkzuur fermentaties bij een pH van
4.0 wordt aflatoxine B1 omgezet in aflatoxine B2a. Aflatoxine B2a is ook minder
toxisch dan aflatoxine B1.
Op industriële schaal wordt bij de bereiding van diervoederingrediënten, b.v.
pinda-perskoek, aflatoxine B1 ontgift door een behandeling met ammonia bij
verhoogde temperatuur en druk. Uit onderzoek blijkt dat;
Aflatoxines zijn toxines met een carcinogene werking. Niet de aflatoxinen zelf
maar sommige van hun metabolieten zijn carcinogeen. Aflatoxine B1 is de meest
toxische gevolgd door G1, B2 en vervolgens G2 (3, 7, 9, 10, 11, 12).
Leverkanker is een van de meest voorkomende kankers in ontwikkelingslanden.
Epidemiologische onderzoeken uitgevoerd in de zeventiger jaren laten een
duidelijk verband tussen contaminatie van levensmiddelen met aflatoxinen en
leverkanker zien. Tegenwoordig wordt aangenomen dat er een gecombineerde werking
bestaat van aflatoxine B1 en hepatitus B virus leidend tot leverkanker (9).
Door de wereldwijde handel is het risico van alflatoxinen voor de gezondheid van
de mens niet beperkt tot de landen waar de mycotoxines worden gevormd. Bovendien
heeft de internationale handel in veevoeringrediënten, waarin dikwijls
aflatoxinen voorkomen, het potentiële gevaar vergroot doordat melk en
melkproducten verontreinigd raken met aflatoxine M1, het 4-hydroxyderivaat van
aflatoxine B1, dat ontstaat in de koe na inname van aflatoxine B1 dat aanwezig
is in het voer. Aflatoxine M1 is een verdacht carcinogene stof, hoewel de
carcinogene werking waarschijnlijk minder is dan van aflatoxine B1 (6, 10, 13).
Verontreinigingen in levensmiddelen (Verordening (EG) nr. 466/2001 (maximumgehalten bepaalde verontreinigingen in
levensmiddelen).
Bijlage 2. Mycotoxines, 2.1 aflatoxinen.(Verordening (EG) nr. 466/2001 (maximumgehalten bepaalde verontreinigingen in
levensmiddelen).
Aardnoten, noten en gedroogde vruchten en door verwerking daarvan verkregen producten, die bestemd zijn voor rechtstreekse menselijke consumptie of om te worden gebruikt als ingredient in levensmiddelen.
Maximumgehalte aflatoxine B1 2.0 microgram per kg.
Maximumgehalte aflatoxine B1+B2+B3+B4 4.0 microgram per kg.
Aardnoten, bestemd om te worden gesorteerd of volgens een andere fysische methode te worden behandeld voordat ze bestemd worden voor menselijke consumptie of om te worden gebruikt als ingredient in levensmiddelen.
Maximumgehalte aflatoxine B1 8.0 microgram per kg.
Maximumgehalte aflatoxine B1+B2+B3+B4 15.0 microgram per kg.
Noten en gedroogde vruchten, bestemd om te worden gesorteerd of volgens een andere fysische methode te worden behandeld voordat ze bestemd worden voor menselijke consumptie of om te worden gebruikt als ingredient in levensmiddelen.
Maximumgehalte aflatoxine B1 5.0 microgram per kg.
Maximumgehalte aflatoxine B1+B2+B3+B4 10.0 microgram per kg.
Granen (met inbegrip van boekweit, Fagopyrum sp.) en door verwerking daarvan verkregen producten, die bestemd zijn voor rechtstreekse menselijke consumptie of om te worden gebruikt als ingredient in levensmiddelen.
Maximumgehalte aflatoxine B1 2.0 microgram per kg.
Maximumgehalte aflatoxine B1+B2+B3+B4 4.0 microgram per kg.
Granen (met inbegrip van boekweit, Fagopyrum sp.) met uitzondering van mais, bestemd om te worden gesorteerd of volgens een andere fysische methode te worden behandeld voordat ze bestemd worden voor menselijke consumptie of om te worden gebruikt als ingredient in levensmiddelen.
Maximumgehalte aflatoxine B1 2.0 microgram per kg.
Maximumgehalte aflatoxine B1+B2+B3+B4 4.0 microgram per kg.
Mais, bestemd om te worden gesorteerd of volgens een andere fysische methode te worden behandeld voordat ze bestemd worden voor menselijke consumptie of om te worden gebruikt als ingredient in levensmiddelen.
Maximumgehalte aflatoxine B1 5.0 microgram per kg.
Maximumgehalte aflatoxine B1+B2+B3+B4 10.0 microgram per kg.
Specerijen van de volgende soorten: Capsicum spp. (gedroogde vruchten daarvan, heel of gemalen, met inbegrip van chilipeper, chilipoeder, cayennepeper en paprika), Piper spp. (vruchten daarvan, met inbegrip van witte en zwarte peper), Zingiber officinale (gember), Curcuma longa (kurkuma)
Maximumgehalte aflatoxine B1 5.0 microgram per kg.
Maximumgehalte aflatoxine B1+B2+B3+B4 10.0 microgram per kg.
Melk (rauwe melk, melk voor producten op basis van melk en warmtebehandelde melk zoals bedoeld in Richtlijn 92/46/EEG van de Raad (PB L 268 van 14/9/2003, blz. 1)
Maximumgehalte aflatoxine M1 0.05 microgram per kg.
Considerans.
Aflatoxinen zijn door sommige Aspergillissoorten afgescheiden mycotoxinen die zich tijdens de opslag bij hoge temperaturen en een hoge vochtigheid ontwikkelen. Het zijn genotoxisch carcinogene stoffen die in talrijke levensmiddelen kunnen voorkomen. voor dergelijke stoffen bestaat geen drempel waaronder geen enkel schadelijk effect wordt waargenomen. Derhalve kan er geen toelaatbare dagelijkse inname worden vastgesteld. Bij de huidige stand van wetenschap en techniek en met de verbeteringen van de productie- en opslagmethoden is het niet mogelijk om de ontwikkeling van deze schimmels en, bijgevolg, de aanwezigheid van aflatoxinen in levensmiddelen geheel te voorkomen. De maximumgehalten moeten derhalve op het laagste niveau worden vastgesteld dat redelijkerwijs haalbaar is.
Inspanningen om de productie-, oogst- en opslagmethoden te verbeteren teneinde de ontwikkeling van schimmels terug te dringen, moeten worden aangemoedigd. De groep aflatoxinen omvat verschillende verbindingen waarvan de aanwezigheid in levensmiddelen en de toxiciteit varieren en aflatoxine B1 is veruit de giftigste verbinding. Om veiligheidsredenen is het noodzakelijk zowel het totaalgehalte aan aflatoxinen van levensmiddelen (verbindingen B1, B2, G1, G2) als het gehalte aan aflatoxine B1 te beperken. Aflatoxine M1 is een stofwisselingsproduct van aflatoxine B1 en komt voor in melk en melkproducten van dieren die besmet voer hebben gegeten. Hoewel aflatoxine M1 als een minder gevaarlijke genotoxische carcinogene stof wordt beschouwd dan aflatoxine B1 moet de aanwezigheid ervan in melk en melkproducten voor menselijk consumptie, en in het bijzonder voor peuters worden voorkomen.
info@safefood.nl
28-06-2005.